Wilco Leene

Snapshot

In berlijn on December 10, 2012 at 4:25 pm

Een zoektocht naar het voormalige geheime stasi gevangenis complex in Hohenschönhausen in Berlijn. Het is een eindje uit de stad maar daarom niet minder de moeite waard. In mijn appartement laat een enorme kaart aan de muur slechts een blinde vlek zien op de plek van de gevangenis zonder enige aanduiding, alsof het een geheime landingsplek van UFO’s betreft.

Het begin van de Gensler strasse laat zich moeilijk vinden, ze hebben er een nieuw groot modern winkelcentrum gedrocht voor gezet. Terwijl ik lunch in een klein parkje tussen de enorme betonnen flats met wat broodjes van de plaatselijke slager kijk ik eens goed om me heen. Alles is hier DDR gebleven, meer DDR kan het niet worden. De mensen, de huizen, de straten, de laantjes, alles. ‘Good bye, Lenin!’

wachttoren2b

Als ik het immense stasi gebied nader, ben ik verbaasd door de rij kleine vrolijke vakantiehuisjes die in deze grauwe grijze buurt nogal uit de toon vallen. Buitenhuisjes? Het blijken de dienstwoningen van de toenmalige stasi officieren, pal naast de gevangenis. Hoe cynisch. De beulen met aangeharkte tuintjes en vrij uitzicht op hun slachtoffers, ongeveer precies zoals in de zo verketterde nazi tijd.

Van de gevangenis mag je maar een klein gedeelte onder begeleiding zien omdat hij voor een deel wordt verbouwd. De Grosskantine van de vele stasi’s die hier werkten is nu een driesterren hotel. Een paar wachttorens zijn nog intact gebleven. Van het industriële bahnhofaan de achterkant waar vandaan in de eerste tijd na de oorlog politieke gevangenen ongezien en ongemerkt naar Rusland konden worden gebracht is niet veel meer over.

Op het terrein staan verschillende verlaten gebouwen die een nieuwe functie moeten krijgen. In een gebouw van stasi commandanten worden de kamers nu verhuurd en omgebouwd als ateliers aan kunstenaars. Aan de achterkant glip ik stiekem het gebouw binnen. In de verte het geluid van een boor. De eindeloze gangen zijn aardedonker. Af en toe floept het licht in een gedeelte van de gang aan en uit. Er hangt een muffe lucht. Het oude behang hangt nog aan de muur. Het ziet eruit als een zojuist verlaten stasi verhoorkamer, het maakt een uiterst spooky indruk.

De lessen in beobachtung van de stasi informanten werden hier in de praktijk gebracht. Totale absurditeiten moesten als de gewoonste zaak van de wereld worden behandeld en afgedaan, en ook aan elkaar worden verkocht. Alles in het belang van de Partij, van de Staat, van het Socialisme, van het Hogere Ideaal. In een uitgetikt verhoor wordt iemand het versturen van een ansichtkaart naar het Westen voor de voeten wordt geworpen. Also, klar das mal auf! Leg dat maar eens uit, zonderjezelf te belasten of onnodig verder in de problemen te helpen. Flarden van de film ‘Das Leben der Anderen‘. Stasi waanzin. Zelfverzonnen idiotie. Schimmenspel.

Zoals zo vaak op de meest donkere plekken in Berlijn lopen hier minstens 3, 4 totaal verschillende geschichte dwars door elkaar heen; eerst het zorgvuldig uitgewiste nazi-verleden, dan het optuigen van het eerste gevangeniskamp Goelag stijl door de Russen meteen na de oorlog, daarna het geheime stasi gevangenis complex ver buiten de stad en nu de verwoede poging er een waardige denkmal van te maken. Om duizelig van te worden.

Een van de wachttorens in een doodlopend straatje tegenover de woningen van de officiers is nagenoeg helemaal intact gebleven. Ik klim met mijn fiets als ladder op een blinde muur die haaks op de gevangenismuur staat en zo kan ik de wachttoren als het ware bespieden door een paar takken van een boom op bijna gelijke hoogte, ongeveer zoals de gevangenen de toren ook gezien moeten hebben vanaf de andere kant van dezelfde muur. Ik wacht geduldig tot de takken bijna niet bewegen door de wind, moet inwendig grinnikken om de absurde situatie en druk af. Stasi Snap Shot!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: