Wilco Leene

Gezicht

In film on December 14, 2012 at 10:54 pm

Een goede film opent je ogen. Een goede acteur leert je kijken. De inmiddels 86-jarige Amerikaanse Harry Dean Stanton is zo’n acteur. Hij speelde ontelbare rollen in honderden films. En hij was Travis in ‘Paris, Texas‘, de klassieke road-movie van Wim Wenders uit 1984.

images-2

De documentaire ‘Partly Fiction‘, onlangs op het IDFA te zien, werpt een mooi licht op de persoon achter de acteur, maar laat de mythe volledig intact.

In al die films is hij meestal een man van weinig woorden, maar zo legt regisseur David Lynch thuis naast hem op de bank geduldig uit, dat is slechts schijn. Er is geen enkele acteur die zo goed ‘between the lines‘ kan acteren als Stanton. Zijn gezicht vertelt het verhaal. Harry vult dat aan met een advies dat hij ooit van een oudere acteur kreeg: ‘let the wardrobe do the acting‘.

De eerste keer dat ik ‘Paris, Texas’ zag weet ik nog als de dag van gisteren, mijn vriendin en ik keken er samen naar op televisie eind jaren 80. Dat had ik beter niet kunnen doen. Mij bekroop langzaam maar zeker het onheilspellende gevoel naar mijn eigen ondergang te kijken. De film opende mijn ogen, vertelde me dat onze liefde waarschijnlijk geen lang leven was beschoren, dat misschien wel elke grote liefde uiteindelijk gedoemd is te mislukken. Ik werd Travis.

Het onverwachte einde van de film geeft de toeschouwer nog een schop na in zijn vergeefse zoektocht naar een laatste houvast als het om de liefde gaat. Travis verdwijnt als een dief in de nacht, na zijn zoon bij zijn vrouw en ook de moeder te hebben achtergelaten. Niks happy end. Hoewel, is er een groter offer in de liefde denkbaar dan de vrouw van je leven terug te geven wat haar toekomt, en vervolgens te willen besparen wat ze niet langer verdient?

In de documentaire blijkt dat over dat einde nog wel enige discussie is geweest. Harry Dean Stanton wilde het niet zonder slag of stoot op deze manier spelen. Hij had liever een hereniging tussen de twee geliefden gezien, een meer open einde. Wenders hield voet bij stuk, hij vond dat dit gebaar van Travis meer over de liefde zegt dan alle ‘Hollywood happy endings’ bij elkaar. ‘Leaving as an act of love‘.

Over zijn eigen privé leven is de acteur zo gereserveerd en terughoudend als maar mogelijk is. Hij stelde zijn jonge nog onbekende vriendin Rebecca de Mornay ooit voor aan Tom Cruise en niet veel later namen ze samen ‘Risky Business’ op en was ze met Tom gevlogen. Dat vertelt hij gortdroog als een smakelijke anekdote, als iets wat te krankzinnig is om waar te kunnen zijn, behalve in Hollywood.

Harry Dean Stanton’s beste rol is misschien nog wel als vaste stamgast van het café in L.A. waar hij al meer dan 20 jaar komt. En zijn grootste liefde is de muziek, hij zingt dan ook de sterren van de hemel in deze film, met de camera mooi close op zijn door de tijd getekende en gegroefde gezicht gericht, meestal oude folk en blues liedjes.

Maar ook hier draait uiteindelijk alles vooral om de schitterende vertolking ervan, hij probeert net als bij het acteren de diepere waarheid die er in de tekst van deze liedjes schuilgaat over te dragen. Daarvoor hoef je alleen maar naar zijn gezicht te kijken.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: