Wilco Leene

Archive for the ‘berlijn’ Category

Schok

In berlijn on April 29, 2013 at 9:41 pm

De schok dat Horst Tappert alias Oberinspektor Derrick in de oorlog fouter dan fout is geweest is in Nederland geloof ik harder aangekomen dan in Duitsland. Alleen de ‘Bild Zeitung’ weet er nog wel een sappig verhaal van te kruiden, de rest van de kranten bericht toch vooral zakelijk over deze onthulling van een Duitse socioloog die onderzoek deed naar een theatergezelschap waar ook Tappert vanaf 1947 deel van uitmaakte.

Dat een Nederlandse zender nu dan ook heeft besloten de herhalingen van de serie om deze reden terug te trekken is dan wel weer breed door alle pers hier opgepikt, inclusief de verklaring van omroepbaas Jan Slagter dat een acteur die zo liegt over zijn verleden natuurlijk niet langer geëerd kan worden.

Dat zou een regelrechte belediging zijn voor de Opfer des Krieges. Want het gaat natuurlijk vooral om een acteur met een Duits verleden.  En het klinkt natuurlijk ook behoorlijk luguber en macaber: soldaat van het SS -Panzergrenadier-regiment 1 bijgenaamd “Totenkopf”. Rusland, 1943. De rest kan je uittekenen.

Image

Het oorlogsverleden van Tappert is als het ware een bijvangst van het onderzoek, maar omdat hij zo’n Duits icoon is tot ver over de grenzen natuurlijk wel meteen wereldnieuws. Het bewuste stilzwijgen van Tappert over zijn lidmaatschap van de Waffen-SS is opmerkelijk, zeker in het licht van de wetenschap dat de bedenker en schrijver van de serie nota bene in hetzelfde regiment zat, bijna een kameraad kon zijn geweest. En dit ook zijn hele leven voor de buitenwereld verborgen hield. Deelden ze dit geheim?

Read the rest of this entry »

Advertisements

Zwijgen

In berlijn on April 22, 2013 at 9:58 pm

De stomme generatie, zo noemen ze zichzelf. Omdat ze nu pas hun stem laten horen. De laatste generatie kinderen van de DDR, geboren tussen 1975 en 1985. Oud genoeg om met het beschermde gevoel van de DDR op te groeien, te jong om de val van de Muur en de onmiddellijke gevolgen ervan, met name de snelle Wiedervereinigung heel bewust mee te maken.

Vlagddr

Opgegroeid in een dictatuur, volwassen geworden in een democratie. En nu zitten ze met een heleboel onopgeloste vragen.Wat deden hun ouders in de DDR tijd? Hoe fout waren ze werkelijk? Waarom werkten ze toen mee aan een achteraf verderfelijk gebleken systeem? Welke toekomst zagen zij voor hun eigen kinderen in zo’n staat? Hoe kon de waarheid van hun ouders plotseling veranderen in een leugen?

Zo is een hele nieuwe generatie in Duitsland opnieuw op haast therapeutische wijze met de trauma’s van de eigen geschiedenis bezig. Er is zelfs een speciaal project ‘Dritte Generation Ostdeutschland’ voor gestart en er is inmiddels ook een boek verschenen met verschillende ervaringen van diverse jongeren over het opgroeien in die prille, eerste jaren van de Nachwendezeit.

Read the rest of this entry »

Roze

In berlijn on April 14, 2013 at 10:34 pm

Berlijn is traditioneel een stad van protestacties en demonstraties. Komt er een nieuwe gigantisch grote woontoren op de Alex? Protest! Komt er een prestigieuze maar peperdure nieuwe bibliotheek op het voormalig vliegveld Tempelhof? Protest!

Maar ook bij een ‘gewoon’ kleinschalig nieuwbouw project zoals in de Boxhagener Strasse wordt eerst een uitgebreide kiezspaziergang georganiseerd om de buurt een beetje te temperen. Want worden de huizen niet te duur? En is er wel genoeg groen? Het voorlopig even bizarre als groteske hoogtepunt van deze protest cultuur is de actie tegen de komst van een nieuwe grote Barbie evenementen winkel pal achter de Alexanderplatz. Codenaam: Occupy Barbie!

  Image

In een aftandse woning in Neukölln heeft een heus protest comité haar intrek genomen en van daaruit wordt de media bestookt met persberichten en de strategie verder uitgedacht. De doorgaans uitsluitend in het zwart geklede jonge activisten vinden de roze wereld van Barbie seksistische propaganda. Barbie zou een verkeerd rolmodel zijn. Ze zou staan voor een ongezond schoonheidsideaal en voor de excessen van de cosmetica-industrie. Ze zijn, kortom tegen de Pinkifizierung van de jeugd.

Read the rest of this entry »

Verdwaald

In berlijn, popmuziek on March 31, 2013 at 11:53 pm

Het laatste liedje van Bowie zit nu al weken in mijn hoofd en ik krijg het er waarschijnlijk niet meer uit. Het is onderdeel van de soundtrack van mijn Berlijn geworden. En niet alleen omdat ik hier ondanks een goede voorbereiding nog steeds regelmatig verdwaal. Where are we now, where are we now?

Image

De Duitse camera crew waar ik de eerste keer mee ga draaien voor de talkshow van Maybrit Illner bij de ZDF heeft vreemd genoeg de song nog niet gehoord. Terwijl het toch allebei echte geboren Berliner zijn, de een uit West, de ander uit Oost. Weten ze dan niet dat een van de grootste iconen uit de popmuziek met een nieuw nummer een heuse ode aan hun stad heeft gebracht? Nee, dat is ze volledig ontgaan.

Wat is het toch met dat nummer, dat het meteen zo aangrijpt vanaf de eerste keer dat je het op de radio hoort? Is het de manier waarop deze unieke stem uit duizenden de ijzingwekkende stilte van jarenlange afwezigheid doorbreekt?

Read the rest of this entry »

Muur

In berlijn on March 27, 2013 at 9:12 pm

Het laatste stukje Muur wordt ontmanteld in Berlijn. Als het aan de projectontwikkelaars ligt tenminste. Dan is na 20 jaar ook de befaamde East Side Gallery straks verleden tijd. Of ergens verstopt onder kolossale nieuwbouwprojecten aan de Spree.

En dus schreeuwt iedereen moord en brand, en wordt er al wekenlang op allerlei manieren tegen de afbraak gedemonstreerd. Er zijn al hele stukken muur verwijderd, sommige in het holst van de nacht, een speciaal ingestelde Mahnwache, een stille wake moet de verdere sloop tegenhouden.

2-format35-1

Voorlopig hoogtepunt: de bekende Hollywood freedom fighter David Hasselhoff kwam speciaal uit L.A. overgevlogen om de demonstranten een hart onder de riem te steken en nogmaals te trakteren op een a capella versie van zijn grootste en enige hit in Duitsland ‘I’ve been looking for freedom‘.

Hasselhof is behalve een cult-figuur hier ook een held, omdat ie destijds als een van de eerste artiesten na de val van de Muur optrad voor een uitgelaten publiek bij de Brandenburger Tor. Die status heeft hij nog steeds, ook al zien velen dit als een ordinaire pr-stunt. Keep up this wall!

Read the rest of this entry »

Gewond

In berlijn on March 25, 2013 at 11:33 pm

In Berlijn is de oorlog natuurlijk nooit heel ver weg. Als ik mijn appartement in Kreuzberg uitloop de Dudenstrasse in dan bots ik vanzelf op de enorme 12.650 ton zware betonnen kolos die Albert Speer hier in 1941 neer liet zetten om de bodem te testen voor de 117 meter grote Triomfboog die hij voor deze plek had ontworpen.

images-1

Duitsland heeft sinds een week de oorlogs-koorts weer helemaal te pakken en is nu al dagen in de ban van het grote oorlogsdrama Unsere Mütter, unsere Väter‘ dat hier in 3 delen op de ZDF is uitgezonden. Met gemiddeld bijna 8 miljoen kijkers per aflevering. Een laatste ultieme poging om de drie generaties hier met elkaar in gesprek te brengen. Opa, wat deed jij eigenlijk in de oorlog? En dat is gelukt. De doos van Pandora is opnieuw geopend.

In de film draait het om een groep jonge vrienden die allen een ander lot wacht. Niemand is echt goed of fout, maar wordt gedwongen telkens opnieuw een keuze te maken, soms met de bekende fatale gevolgen. De oorlog als noodlot.

Read the rest of this entry »

Snapshot

In berlijn on December 10, 2012 at 4:25 pm

Een zoektocht naar het voormalige geheime stasi gevangenis complex in Hohenschönhausen in Berlijn. Het is een eindje uit de stad maar daarom niet minder de moeite waard. In mijn appartement laat een enorme kaart aan de muur slechts een blinde vlek zien op de plek van de gevangenis zonder enige aanduiding, alsof het een geheime landingsplek van UFO’s betreft.

Het begin van de Gensler strasse laat zich moeilijk vinden, ze hebben er een nieuw groot modern winkelcentrum gedrocht voor gezet. Terwijl ik lunch in een klein parkje tussen de enorme betonnen flats met wat broodjes van de plaatselijke slager kijk ik eens goed om me heen. Alles is hier DDR gebleven, meer DDR kan het niet worden. De mensen, de huizen, de straten, de laantjes, alles. ‘Good bye, Lenin!’

wachttoren2b

Als ik het immense stasi gebied nader, ben ik verbaasd door de rij kleine vrolijke vakantiehuisjes die in deze grauwe grijze buurt nogal uit de toon vallen. Buitenhuisjes? Het blijken de dienstwoningen van de toenmalige stasi officieren, pal naast de gevangenis. Hoe cynisch. De beulen met aangeharkte tuintjes en vrij uitzicht op hun slachtoffers, ongeveer precies zoals in de zo verketterde nazi tijd.

Read the rest of this entry »

Opstand

In berlijn on August 20, 2012 at 7:05 pm

In Berlijn lijkt een opstand uitgebroken van buurtbewoners tegen toeristen, nieuwkomers en gelukzoekers in de wijk Neukölln in Kreuzberg.

Ze zijn bang dat hun buurt onherkenbaar gaat veranderen, dat de huurprijzen onbetaalbaar worden en dat de wijk straks overspoeld wordt met toeristen. Deze arme en verpauperde wijk dreigt door ‘de grote stad’ opgeslokt te worden.

In mei van dit jaar was van dat onderhuidse ongenoegen op het eerste gezicht niet veel te merken. In de café’s zaten enkel buurtbewoners en ook op straat overheerste niet direct het gevoel aan de vooravond van een wederopstanding van de buurt te staan.

Maar schijn bedriegt. Er wordt openlijk ‘Touris Raus!’ op de muren gekalkt, toeristen belaagd en protestbijeenkomsten georganiseerd. In een ironisch bedoelde video steken de eigenaren van een drukbezocht nieuw café hilarisch de draak met dit sentiment.

Met een heel duur woord heet dit fascinerende fenomeen in grote steden ‘gentrification‘, de opwaardering van een buurt op sociaal, cultureel en economisch gebied. Van kansarme achterstandsbuurt tot hippe stadswijk. Zoals Chelsea in Londen en Brooklyn in New York. De Nederlandse stadsgeograaf Jos Gadet spreekt in zijn recente boek ‘Terug Naar De Stad’ van ‘revitalisering’, iets wat nu ook volop aan de gang is in De Baarsjes in Amsterdam.

In Berlijn gaat dit proces zo snel, dat het volgens de Süddeutsche Zeitung bijna op een kansspel begint te lijken; wat wordt de volgende ‘hippe’ buurt, wat is de volgende ‘place to be’? Tussen haakjes, Lichtenberg, of all places, volgens de krant.

Een sterk staaltje van ‘gentrification’ zag ik deze zomer in Budapest. De oude vervallen Joodse volkswijk in Pest is daar werkelijk ontploft. Tien jaar geleden moest je bijna een zaklantaarn van huis meenemen om er überhaupt de weg te kunnen vinden, zo donker, verlaten en unheimlich – maar daardoor ook spannend – was het.

Nu sjokken hele horden toeristen uit alle hoeken van Europa hier door de nauwe straatjes op naar het laatste vertier. De pas geopende café’s en restaurants spugen gretig toeristen in en uit. Taxi’s rijden af en aan. Overal worden de straten en huizen in razend tempo opgeknapt. Investeren loont weer.

Het is alsof de inwoners van deze wijk plots een goudmijn hebben ontdekt, er heerst een ware goudkoorts. Nog vijf jaar en deze wijk is het ‘nieuwe’ Prenzlauer Berg’ van Europa.

%d bloggers like this: